ngaigapco-dmx-1200-44-1200x44-1585368216
Viêm đường hô hấp trên ở trẻ và cơ chế lây bệnh

Viêm đường hô hấp trên ở trẻ và cơ chế lây bệnh
1. Định nghĩa

Viêm đường hô hấp trên là tình trạng nhiễm trùng
cấp tính ở đường hô hấp trên do ảnh hưởng của các vi
sinh vật gây bệnh. Bệnh thường xảy ra vào thời điểm
giao mùa (khoảng tháng 9 đến tháng 3), lúc trời trở lạnh,
độ ẩm trong không khí giảm thấp.
Virus là nguyên nhân chủ yếu gây nên viêm đường
hô hấp trên. Trong đa số các trường hợp trẻ mắc bệnh do
nhiễm các loại virus như Influenza, Parainfluenza, hợp
bào hô hấp (RSV), Adenovirus, Rhinovirus, Enterovirus,
Cơronavirus... Đôi khi còn có sự tham gia của các vi
khuẩn như phế cầu (Sueptococcus pneumomae), liên cầu
nhóm A (Sueptococcus pyogenes), Hemophilus uiiluenza,
B. catarrhalis...
2. Nguyên nhân
Trẻ bị nhiễm bệnh khi hít phải dịch tiết có chứa vi
khuẩn hay virus do người bệnh bắn ra khi họ ho, hắt
hơi, sổmũi hoặc do bé cầm nắm các vật dụng, đồ chơi
nhiễm bẩn bị bám dịch tiết hay có sự hiện diện của các
vi sinh vật gây bệnh.
Bệnh có thể gặp ở bất kỳ trẻ nào và ở nhiều độ
tuổi khác nhau. Tuy nhiên, khả năng mắc bệnh sẽ cao
hơn nếu bé sinh sống ở những nơi chật hẹp, đông người,
môi trường bị ô nhiễm, điều kiện vệ sinh kém. Trẻ sinh
nhẹ cân, thiếu tháng, không được nuôi dưỡng bằng sữa
mẹ, suy dinh dưỡng, cơ địa suy giảm miễn dịch hay có
các bệnh lý mãn tính khác, sẽ có nguy cơ mắc bệnh cao
hơn những trẻ khác và diễn tiến bệnh thường có khuynh
hướng trầm trọng hơn.
3. Triệu chứng
Viêm đường hô hấp trên được chia thành 2 loại:
cấp tính và mãn tính.
Viêm đường hô hấp trên cấp tính
Bệnh thường xảy ra khi có một số yếu tố thuận lợi
tác động như: thay đổi thời tiết từ nóng sang lạnh; gió
mưa, áp thấp nhiệt đới, uống nước quá lạnh hoặc nưóc
đá, ăn kem; nằm, ngồi trước luồng gió lạnh của quạt
hoặc điều hòa nhiệt độ... Triệu chứng gặp đầu tiên là sốt
(có thể sốt nhẹ, đôi khi sốt cao kèm theo rét run), kèm
theo sốt là ho, hắt xì hơi và cháy nước mũi. Cơn ho có
khi chỉ thủng thẳng, cơ khi ho liên tục. Cháy mũi nước
là triệu chứng hay gặp ở trẻ nhỏ.
Viêm đường hô hấp trên mãn tính
Khi bị viêm đường hô hấp trên cấp tính mà không
được điều trị hoặc điều trị không dứt điểm thì rất dễ
dàng chuyển thành mãn tính. Triện chứng của viêm
đường hô hấp trên mãn tính là ho thủng thẳng, rát họng,
nuốt thấy hơi vướng như có vật gì nằm trong họng, đặc
biệt ở trẻ em là chảy mũi nước thường xuyên (một hoặc
cả hai bên mũi). Một số trẻ em bị VA mãn tính kéo dài
mà căn nguyên do vi khuẩn mủ xairli (Pseudomonas
aeruginosa) thì chất nhầy cháy ra ở mũi thường có màu
xanh mà người ta hay gọi là “thò lò mũi xanh”. Ngoài
chảy mũi, trẻ ngủ thường thở bằng miệng. Trong những
trường hợp viêm xoang thường có kèm theo triệu chứng
đau đầu...
Biến chứng của viêm đường hô hấp trên
Trong đa số các trường hợp, các triệu chứng của
viêm đường hô hấp trên thường tự giới hạn trong 1 đến
2 tuần. Tuy nhiên, nếu không được chăm sóc, theo dõi
và điều trị đúng mức trẻ có thể bị chảy mủ tai, nghễnh
ngãng, nghe kém do bị viêm tai giữa. Đôi khi sức khỏe
và tính mạng của trẻ bị đe dọa nghiêm trọng do những
biến chứng như viêm phổi, nghẽn tắc đưòng thở, nhiễm
trùng huyết...
4. Cách phòng và điều trị
- Thường xuyên dọn dẹp nhà cửa, giữ nhà của luôn
thông thoáng, sạch sẽ.
- Để bảo đảm cho bé có thể trạng và sức đề kháng
tốt cần thực hiện:
+ Khi mang thai, mẹ cần có một chế độ ăn hợp lý
giàu dinh dưỡng, khám thai định kỳ.
+ Nên cho trẻ bú mẹ sớm từ những giờ đầu sau
sinh, duy trì sữa mẹ đến khi trẻ được 2 tuổi, cho trẻ ăn
dặm đúng cách và đúng thời điểm.
+ Bên cạnh chương trình tiêm chủng quốc gia, có
thể tư vấn bác sĩ để tiêm thêm cho hé một số loại vaccin
cần thiết khác.
- Phòng tránh lây lan: Khi có dịch bệnh nên tránh
đưa gia đình đến những nơi đông người, thường xuyên
rửa tay và giữ vệ sinh thân thể sạch sẽ.
- Đeo khẩu trang mỗi khi tiếp xúc với người bệnh,
rửa tay trước và sau khi chăm sóc người bệnh. Nên cố
gắng cách lý trẻ bệnh với trẻ lành và những thành viên
khác trong gia đình ít nhất 7 ngày dễ tránh lây lan.
- Để nhanh chóng hồi phục, trẻ cần phải được
chăm sóc và điều trị thích hợp. Nên cho trẻ ăn uống
bình thường khi bệnh, tránh kiêng cữ thái quá, cần cho
ăn thêm bữa khi trẻ lành bệnh để bổ sung lượng dinh
dưỡng thiếu hụt.
- Bên cạnh dùng thuốc giảm sốt thông thường như
Acemol, Ibuproiene... thì lau mát được xem là một biện
pháp hữu hiệu giúp hạ nhiệt cho bé. Thay vì dùng nước
lạnh, hãy dùng khăn ngâm nước ấm để lau nguời cho
bé, nên tập trung lau mát ở trán, hõm nách, khuỷu tay, bẹn.
- Dùng nước muối sinh lý (NaCl 0.9%) nhỏ mũi cho
bé và làm thông mũi trước khi cho ăn, cho bú.
- Nếu trẻ ho có thể dùng những bài thuốc an toàn
để kiểm như hoa hồng bạch chưng đường phèn, húng
chanh hấp mật ong để làm dịu cơn ho.
- Không phải tất cả các trường hợp đều cần thiết
dùng kháng sinh, vì vậy hãy cân nhắc khi quyết định sử
dụng kháng sinh, và chắc rằng bạn đã tham khảo ý kiến
của bác sĩ trước khi cho bé uống các loại thuốc này.
- Nếu các triệu chứng không cải thiện hoặc ngày
càng xấu đi, trẻ cần phải được theo dõi kỹ và điều trị tích
cực hơn. Hãy đưa cơn bạn đến bệnh viện ngay nếu bé có
một trong các dấu hiệu như trẻ mệt hơn, thở nhanh hơn,
khó thở hơn, bú kém hoặc không uống được.