ngaigapco-dmx-1200-44-1200x44-1585368216
Ho gà

Ho gà
1. Định nghĩa
Ho gà là một bệnh lý nhiễm trùng đường hô hấp
gây ra bởi vi khuẩn Bordetella Pertussis (đôi khi do B.
Parapertussis, hiếm hơn là B.Bronchiseptica), gây ra
những cơn ho đặc biệt với nhiều biến chứng trầm trọng,
có thể dẫn đến tử vong, nhất là đối với trẻ sơ sinh.
2. Nguyên nhân
Đường lây bệnh thông thường nhất là đường hô
hấp, lây qua các chất tiết từ mũi miệng của người bệnh
(khi ho, hắt hơi, nói...). Nhìn chung, tỷ lệ ho gà đã giảm
trong 50 năm qua và tỷ lệ tử vong cũng giảm, tuy nhiên
vẫn còn ở mức cao, chiếm 75% trong tất cả các trường
hợp tử vong của trẻ dưới 1 tuổi.
Chủng ngừa ho gà không tạo ra miễn dịch hoàn
toàn 100%, có khoảng 10 đến 20% số trẻ đã chủng ngừa
ho gà nhưng vẫn có thể bị nhiễm ho gà khi tiếp xúc với
người đã bị bệnh. Tuy nhiên, với 80 đến 90% thành
công thì vaccine ho gà đang là giải pháp duy nhất để
phòng tránh bệnh.
Tổn thương của ho gà xảy ra ở đường hô hấp trên
bao gồm mũi, hầu họng, khí quản và phế quản. Vi trùng
kết thành từng khối chỗ tổn thương và làm cho cơ thể
tăng tiết đàm nhớt kích thích gây ho. Số lượng đờm nhớt
có thể nhiều đến nỗi bít kín các khí quản gây xẹp phổi,
nhiễm trùng phổi nặng, ngạt thở và tử vong.
3. Triệu chứng
Các biểu hiện của ho gà:
Thời kỳ ủ bệnh kéo dài 1 đến 2 tuần sau khi tiếp
xúc với mầm bệnh. Bệnh khởi phát với các triệu chứng
như sốt nhẹ, hắt hơi, cháy nước mũi. Đỏ mắt và ho là
triệu chứng nổi bật nhất được mô tả đặc hiệu như sau:
- Thường khởi phát về đêm
- Ho không thuyên giảm với các loại thuốc ho thông thường
- Trong cơn ho, ho càng lúc càng tăng dần, mặt tím
tái, nôn ói và nhiều đờm nhớt
Thời kỳ toàn phát xuất hiện với từng cơn ho đặc
hiệu nêu trên. Cơn ho có thể xảy ra vào bất kỳ lúc nào
(không chỉ xuất hiện về đêm nữa) và ở bất kỳ nơi đâu.
Lúc ăn uống, lúc chơi đùa hoặc lúc sợ hãi quấy khóc là
những điều kiện thuận lợi để bộc phát cơn ho. Cơn ho
xảy ra kéo dài với mức độ tăng dân làm cho trẻ rũ rượi,
không kiềm chế được. Trong một cơn, có khi có 15 đến
20 lần ho như vậy liên tục xuất hiện, giữa các cơn ho là
những tiếng rít sâu lấy hơi thở của trẻ, nghe giống như
tiếng “gà gáy”. Cơn ho chỉ dừng lại khi trẻ khạc ra được
chất đờm màu trắng, nhớt như lòng trắng trứng gà. Bạn
có thể có cảm giác, trẻ có thể “chết lịm đi được” sau mỗi
cơn ho như vậy.
Ngoài ra, còn thấy các dấu hiệu sau do hậu quả của
việc gắng sức khi ho và tình trạng nhiễm trùng tại phổi:
- Sốt nhẹ
- Sưng nề các mí mắt, đỏ tròng mắt
- Sung huyết đỏ ở các cảnh mũi, hai bên má
- Thở khò khè
Nếu như trẻ không bị biến chứng, thì khoảng 3, 4
tuần sau, cơn ho sẽ thưa dần, trẻ bắt đầu khá hơn, các
triệu chứng nêu trên giảm bớt và có thể hồi phục hẳn.
Giai đoạn này rất quan trọng vì trẻ rất dễ bị bội nhiễm
bởi các loại nhiễm trùng khác, do vậy, trẻ nhất thiết phải
được chăm sóc và nuôi dưỡng hợp lý để lấy lại sức lực.
Mức độ nguy hiểm của ho gà:
Biến chứng của ho gà chủ yếu gây ra suy hô hấp và
dẫn đến tử vong. Nguyên nhân tử vong có thể do:
- Xẹp phổi do đờm nhớt tăng tiết quá mức gây bít
kín các ống dẫn khí ra vào phổi
- Bội nhiễm các vi trùng khác gây ra viêm phổi trầm trọng
-Tràn khí màng phổi cũng gây ra xẹp phổi
- Giãn phế quản là tiền đề gây ra các bệnh phổi mãn
tính về sau (suyễn, giãn phế quản mãn tính...)
Biến chứng thần kinh xuất hiện không phải chỉ do
vi khuẩn, mà có thể là hậu quá của quá trình thiếu dưỡng
khí, các biểu hiện thần kinh có thể xuất hiện là:
- Cơ giật
- Xuất huyết não (do ho quá mức gây tàng áp lực
các mạch máu gây vỡ mạch máu)
- Mù mắt, do tổn thương mạch máu nuôi võng mạc
- Liệt chân tay hay liệt nửa người
- Hậu quả lâu dài là chậm phát triển tâm thần và thể chất

Biến chứng đường tiêu hóa bao gồm:
- Nôn ói nhiều có thể dẫn đến suy dinh dưỡng
- Loét dưới lưỡi
- Sa trực tràng, sa ruột, lồng ruột do tăng áp lực ổ
bụng (do ho quá mức)
Biến chứng do mạch máu vỡ làm xuất hiện các ban
xuất huyết dưới da (tử ban), chày máu cam, ho ra máu
và nguy hiểm nhất là xuất huyết não.
4, Cách phòng và điều trị
Cách phòng bệnh
Theo tổ chức y tế thế giới WHO, trẻ nên được
chích ngừa ho gà trong độ tuổi từ 3 đến 6 tháng. Mũi ho
gà thường được kết hợp chúng với bạch hầu và uốn ván
(mũi 3 trong 1), lắm lúc người ta còn kết hợp với hai mũi
tiêm nữa (mũi 5 trong 1).
Vấn đề chuẩn đoán và điều trị
Với tính chất cơn ho đặc hiệu đã trình bày, Bạn có
thể dễ dàng nhận biết ho gà ở trẻ. Nhiệm vụ của bác sĩ
là chuẩn đoán phân biệt với các bệnh lý ở phổi khác như
viêm khí phế quản do nguyên nhân khác, lao phổi, dị
vật đường thở.
Vấn đề điều trị là sử dụng thuốc kháng sinh đặc trị
cho vi khuẩn gầy ho gà và các vi khuẩn bội nhiễm khác,
tùy vậy, tỷ lệ tử vong còn cao. Tỷ lệ tử vong tùy thuộc
vào nhiều yếu tố:
- Ho nặng hay nhẹ
- Các biến chứng ở phổi, mạch máu, thần kinh xảy
ra kèm với cơn ho
- Thể trạng của bệnh nhân
Bạn cần nên hổ trợ cho tiến trình điều trị như:
- Cho trẻ ăn nhiều lần hơn, vì trẻ sẽ ăn mỗi lần một
ít không như trước. Vấn đề dinh dưỡng rất quan trọng
giúp cho trẻ không bị suy dinh dưỡng và năng sức đề
kháng của cơ thể chống lại bệnh tật
- Giữ vệ sinh môi trường thoáng mát cho trẻ, học
cách hô hấp nhân tạo và sẵn sàng trên tinh thần cấp cứu cho bé
- Kiểm soát sốt, cho trẻ uống thuốc hạ sốt đúng
theo chí dẫn của bác sĩ, nếu trẻ không uống được thì
dùng các viên hạ sốt nhét đít. Hạ sốt là để giúp phòng
tránh các cơn cơ giật có thể xảy ra do sốt cao
- Cách lý với các trẻ khác, vệ sinh bệnh phẩm (chất
đờm đãi...) của trẻ cẩn thận. Trẻ bị bệnh cần ở bệnh
viện từ 4 đến 6 tuần, tới khi bác sĩ xét nghiệm cho thấy
không còn vi khuẩn trong cơ thể